A etnografia de museus ancorada na memória social: o sistema de informação e inovação social do médium Chico Xavier

dc.creatorSamuel Ayobami Akinruli
dc.date.accessioned2023-11-07T14:22:39Z
dc.date.accessioned2025-09-08T23:39:37Z
dc.date.available2023-11-07T14:22:39Z
dc.date.issued2023-07-12
dc.description.abstractThis research is based on the ethnographic experience unfolded at Casa de Memórias e Lembranças Chico Xavier located in Uberaba – Minas Gerais, in order to promote reflections intrinsic to the museological context of this museum-home of the medium from Minas Gerais, place of his last dwelling and production environment of an evangelizing complex of Spiritism. Through the ethnographic study of the museum, we developed an interpretation of the relationship between the public and private worlds of Chico Xavier, between cultural and museological heritage, and between the expographic narratives and the mnemonic devices activated not only by or about the medium, but also intrinsic to Kardecism. What also puts in evidence the ritualistic, processes and spiritist cosmovision, as well as controversies around the act of remembering and forgetting within the doctrine itself. This study leads us to the acknowledgment that, sustained by charity and evangelization practices, Chico Xavier led to the conformation of an information system based on technologies aimed at social innovation through the articulation of his devotional experiences under his personalistic action. The modeling of this knowledge management at Chico Xavier’s style, which foresaw the handling of several communication supports and languages, was based on two basic fronts, since both social assistance and editorial production were conditioning factors in the delineation of his missionary practice. At the same time, Spiritism was being spread throughout Brazil through the agency of people and institutions and the conformation of spiritist territories in expansion with adherence and financing, including from an agricultural and cattle-raising oligarchy that flirted with modernity. In this sense, the inspiration in Eurocentric models related to collection practices and to the patrimonial perspective marked the models and regimes of doctrinal memory that were exposed, for example, in the conformation of the Exposição Espírita Permanente. In turn, the confrontation with other places of memory associated with Chico Xavier and Kardecism indicated interdictions, forgetfulness and fading, disputes for representation, legitimacy, in addition to the interests in a growing religious tourism market.
dc.description.sponsorshipCNPq - Conselho Nacional de Desenvolvimento Científico e Tecnológico
dc.description.sponsorshipCAPES - Coordenação de Aperfeiçoamento de Pessoal de Nível Superior
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/1843/60563
dc.languagepor
dc.publisherUniversidade Federal de Minas Gerais
dc.rightsAcesso Restrito
dc.subjectCiência da informação
dc.subjectMuseus – Etnografia
dc.subjectPatrimônio cultural
dc.subjectMemória – Aspectos religiosos
dc.subjectXavier, Francisco Cândido, 1910-2002 – Espiritismo
dc.subject.otherEtnografia de museus
dc.subject.otherSistema de informação
dc.subject.otherPatrimônio cultural
dc.subject.otherMemória social
dc.subject.otherInovação social
dc.subject.otherEspiritismo
dc.titleA etnografia de museus ancorada na memória social: o sistema de informação e inovação social do médium Chico Xavier
dc.title.alternativeMuseum ethnography anchored in social memory: the information system and social innovation of the medium Chico Xavier
dc.title.alternativeEthnographie muséale ancrée dans la mémoire sociale: le système d’information et l’innovation sociale du médium Chico Xavier
dc.title.alternativeÌwádìí ìjìnlẹ̀ ẹtinógíráfì nínúu mùsíọ́mù tí a dá lóríi ìmọ̀ àti ìrántí àwùjọ: ètòo ìmọ̀ àti ìsọdọ̀tun awujọ ti afifọ̀ tí wọ́n pè ní Chico Xavier
dc.typeTese de doutorado
local.contributor.advisor-co1Joëlle Le Marec
local.contributor.advisor1Maria Aparecida Moura
local.contributor.advisor1Latteshttp://lattes.cnpq.br/3179079966117749
local.contributor.referee1Maria Guiomar da Cunha Frota
local.contributor.referee1Letícia Julião
local.contributor.referee1Andréa Rizzotto Falcão
local.contributor.referee1Francisco de Paula Souza de Mendonça Júnior
local.creator.Latteshttp://lattes.cnpq.br/6987847442302239
local.description.embargo2025-07-12
local.description.resumoEsta pesquisa se baseia na experiência etnográfica desdobrada na Casa de Memórias e Lembranças Chico Xavier localizada em Uberaba – Minas Gerais, a fim de promover reflexões intrínsecas ao contexto museológico deste museu-casa do médium mineiro, local de sua última morada e ambiente de produção de um complexo evangelizador do Espiritismo. Por meio da realização da etnografia no museu, desenvolveu-se a interpretação da relação entre o universo público e privado de Chico Xavier, entre patrimônios culturais e museológicos, e entre as narrativas expográficas e os dispositivos mnemônicos acionados não somente pelo ou sobre o médium, mas que são intrínsecos ao Kardecismo. O que também coloca em evidência as ritualísticas, processos e cosmovisões espíritas, bem como controvérsias em torno do ato de lembrar e esquecer no interior da própria Doutrina. Este estudo nos leva à constatação da realidade de que, sustentada pela prática da caridade e da evangelização, Chico Xavier conduziu à conformação de um sistema de informação baseado em tecnologias voltadas à inovação social por meio da articulação de suas experiências devocionais sob sua ação personalista e liderança espírita. A modelagem desta gestão do conhecimento à la manière de Chico Xavier, que previu o manuseio de diversos suportes e linguagens comunicacionais, deu-se a partir de duas frentes basilares, uma vez que tanto a assistência social quanto a produção editorial foram condicionantes à delineação da sua prática missionária. Ao mesmo tempo, conduzia-se a capilarização do Espiritismo pelo Brasil por meio do agenciamento de pessoas e instituições e com a conformação de territórios espíritas em expansão com aderência e financiamento, inclusive, de uma oligarquia agropecuarista que flertava com a modernidade. Neste sentido, a inspiração em modelos eurocêntricos relacionados às práticas colecionistas e à perspectiva patrimonial marcou os modelos e regimes de memória doutrinária que foram expostos, por exemplo, na conformação da Exposição Espírita Permanente. Por sua vez, o confronto com outros lugares de memória associados a Chico Xavier e ao Kardecismo indicaram interditos, esquecimentos e esmaecimentos, disputas por representação e legitimidade, além dos interesses em um crescente mercado fomentado pelo turismo religioso.
local.identifier.orcidhttps://orcid.org/0000-0002-2174-2113
local.publisher.countryBrasil
local.publisher.departmentECI - ESCOLA DE CIENCIA DA INFORMAÇÃO
local.publisher.initialsUFMG
local.publisher.programPrograma de Pós-Graduação em Ciência da Informação

Arquivos

Pacote original

Agora exibindo 1 - 1 de 1
Carregando...
Imagem de Miniatura
Nome:
Tese Samuel Akinruli COMPLETA.pdf
Tamanho:
38.76 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format

Licença do pacote

Agora exibindo 1 - 1 de 1
Carregando...
Imagem de Miniatura
Nome:
license.txt
Tamanho:
2.07 KB
Formato:
Plain Text
Descrição: